MATJORDA, AGRØOKOLOGI OG NORSK LANDBRUKSPOLITIKK.

Kronikk av Arne Lofthus gjengitt i Nationen

Enno ein gong treffer Kari Gåsvatn meg midt i hjarta med sine landbrukstilknytte kommentarar.
I nationen måndag 16. november skriv ho innlevande om matjorda. Til opplysing, i Norsk Bonde- og Småbrukarlag (NBS) diskuterer me matjord, dyrevelferd, bondevelferd , landbruksøkonomi og framtidsretta matproduksjon mest heile tida. Matjorda er etterkvart heldigvis vorte eit av dei store,
grunnleggjande diskusjonstema, og erkjenninga av at kvaliteten på matjorda i framtida er avgjerande for å oppretthalda matproduksjon på kloden , sig sakte inn hjå mange.

At matjord er full av liv- og at dette livet er avgjerande for at me alle kan eta nok mat ,og sunn mat, veit dei fleste bønder. Diverre finnst det svært mange folk som ikkje kan noko om dette, bryr seg om temaet,eller ikkje er i stand til å sjå konsekvensar av ei sjuk matjord. Enno verre, å mishandla matjorda med rovdrift, utarming og forgifting med den kunnskapen me innehar idag er umoralsk og forkasteleg.
I Noreg er matjorda knapp, men av svært god kvalitet. Samanlikna med mange land har me høgt organisk innhald i jorda, og mineralinnhaldet er høgt og variert. Grovt sagt kan me seia at kun i kornproduksjonen er den gode ballansen mellom humus og mineral litt ute å køyra på grunn av einsidig produksjon. Dette kan rettast på , slepp forskinga til.
Noreg har diverre svært lite matjord pr innbyggjar samanlikna med dei fleste land. I eit fornuftsperspektiv skulle dette tilseia at matjordarealet , matproduksjonen og folketalet var tettare knytt saman. Slik verkar det diverre ikkje å vera. Vår landbrukspolitikk fjernar seg meir og meir frå den gode måten å produsera mat på, og den gode, viktige måten å handsama matjorda på.

Kari Gåsvatn nemner ordet agroøkologi, og det set me i Norsk Bonde- og Småbrukarlag pris på.
Eg trur nok likevel at hennar- og mange sin definisjon av ordet, er noko mangelfull. Agroøkologi er langt meir enn økologisk jordbruk. Konvensjonelt jordbruk kan godt finna seg til rette innanfor omgrepet agroøkologi, det er trass alt stor skilnad på god og dårleg agronomi. Heilskapen er viktig, korleis du dyrkar jorda, om bonden forbetrar jorda eller utarmar ho, korleis vatn og næringstoff får verka ilag med organismar og mikrolivet i jorda. Om maskinar øydelegg jordstruktur eller ikkje?
I agroøkologien har mennesket ein sentral plass, ikkje berre som jordarbeidande bonde. Sosiale og økonomiske vilkår for familiane som driv og eig jorda er sentrale moment, stor grad av råderett over matjorda og ressursar som er knytt til matp